Kraków Aleja Słowackiego 7
Most Popular Web Browsers World Live Statistics on Myip.ms

Kościół Świętego Józefa w Krakowie

Camera-coffecaps_300

 

Kościół Św. Józefa w Krakowie

 

 

 


 

Church of St. Joseph

 

Church of St. Joseph - probably best church in Krakow. ❄️ Finally beautiful winter with snow in this fairytale city. 🔝

(Credit: Church of St. Joseph )

 

 


 

Church of St. Joseph

Kościół św. Józefa w Krakowie Autor: Marcin Czornyj Kałuża Samyang AF 50mm 1,4

 

(via 🎼Well she’s walking through the clouds With a circus mind That’s running wild Butterflies and zebras - marcinczornyjkaluza)

 

 


 

Kościół parafialny św. Józefa to jedno z charakterystycznych, powszechnie rozpoznawanych miejsc kultu. Dominuje nad płytą Rynku Podgórskiego, centralnego punktu miasta, które dopiero w XX wieku połączyło się z Krakowem. Zaprojektowany przez Jana Sas-Zubrzyckiego budził reakcje krańcowe, ale nikogo nie pozostawiał obojętnym.

Historia

Do powstania samodzielnej parafii doszło 19 IV 1818. Do użytku wiernych oddano skromną kaplicę w tzw. Ökonomie Gebaude. W 1830 przystąpiono do budowy kościoła w dzisiejszym miejscu, wykorzystując plateau pozostałe po kamieniołomie. W konkursie zwyciężył projekt wykonany przez członka gminy żydowskiej, który jednak nie zyskał akceptacji i w drodze kolejnego konkursu wybrano projekt niewielkiego klasycystycznego kościoła, autorstwa Franciszka Brotschneidera. Konsekracja świątyni odbyła się w 1832. Wyposażono ją w sprzęty pochodzące ze zburzonego (1835-38) kościoła pw. Wszystkich Świętych w Krakowie; przeniesiono do Podgórza m.in. drewniany ołtarz główny oraz marmurowe boczne. Świątynia okazała się być jednak zbudowana wadliwie i już u schyłku XIX w. pojawiła się konieczność jej rozebrania. Powstanie kościoła pw. św. Józefa w jego dzisiejszym, neogotyckim kształcie podgórzanie zawdzięczają ks. Antoniemu Gruszeckiemu, ówczesnemu proboszczowi. Zwrócił on bowiem uwagę na wystawioną w krakowskim Pałacu Sztuki pracę lwowskiego architekta Jana Sas-Zubrzyckiego. Załączony kosztorys opiewał na 200 tys. zł. Rozpoczęto więc gromadzenie środków, a projektant nieco uprościł pierwotne rozwiązania, aby ograniczyć koszty. W 1905 rozebrano stary kościół. Na czas budowy nowego urządzono dla wiernych kaplicę na plebanii. Plac pod budowę został poświęcony 13 V 1905, a kamień węgielny wmurowano 17 IX. Wykonawcami nowej świątyni byli: Karol Kern i Karol Blum z Opawy oraz Aleksander Bibrowski z Krakowa. Przy budowie pracowali też miejscowi majstrzy. Roboty postępowały bardzo szybko, tak że 24 października 1909 odbyła się uroczystość konsekracji. W latach 1978-2006 ks. prałat Franciszek Kołacz przeprowadził remont bryły (m.in. wzmacniając pękniętą wieżę) oraz wnętrza kościoła, jego wyposażenia, przywracając pierwotny układ i nadając kolorystykę zbliżoną do charakteru architektonicznego kościoła. Kamienna figura Św. Józefa (figurę wykonaną w 1909 przez Zygmunta Langmana usunięto w latach 50.) wróciła do głównego ołtarza. Uporządkowano także otoczenie kościoła.

Opis

Projekt monumentalnego kościoła w stylu neogotyku nadwiślańskiego, nawiązujący do architektury kościołów krakowskich, wydawał się odpowiedni na „katedrę podgórską”. Autor wprowadził malownicze ceglane elewacje, dekorowane różnokolorową, często glazurowaną cegłą, ułożoną w geometryczne, pasowe wzory, lub łączył różne materiały, znakomicie wydobywając ich dekoracyjny charakter. Zaakcentowano miejsca o dużym znaczeniu konstrukcyjnym. Kościół posiada bogaty wystrój architektoniczno-rzeźbiarski. Na skrzyżowaniu naw wieża z zegarem, zwieńczona hełmem nawiązującym do wieży kościoła Mariackiego. Po roku 1909 zaczęto wyposażać kościół. Ołtarz główny, boczne i ambonę wykonano w latach 1909-14, rzeźbili je Wit Wisz i Maksymilian Krzyk. Okna z szybami witrażowymi wykonano w zakładzie Żeleńskiego. Kościół wzniesiony z rozmachem „miał zaimponować wielkością rozczłonkowanej bryły, przepychem detalu architektonicznego, a przede wszystkim programem ideowym wpisanym w fasadę, wychodzącą jak wielka scena teatralna ponad płytę rynku”. Nie wszystkim się spodobał. K. Estreicher pisał: Kościół parafialny jest nowy, bardzo brzydki, zbudowany przed samą wojną w fałszywym gotyku. Posiada wieżę, będącą jakby parodią wieży Mariackiej. Wnętrze było wyposażane przez następne lata, świadcząc o bogactwie Podgórza. Ks. Józef Niemczyński w 1922 zakupił organy, wykonane dla kościoła w Baku na Kaukazie. Ostatnim elementem wyposażenia stała się chrzcielnica wykonana z czarnego marmuru w 1946. Ks. Franciszek Mirek, przeprowadził malowanie wnętrza kościoła w wielobarwne ornamenty, przestawiono także ołtarze boczne. Jedyną pamiątką po rozebranym starym kościele jest wznosząca się na tyłach nowej świątyni murowana dzwonnica z lat 1879-80. Odnalezione elementy kamieniarki pierwotnego kościoła eksponowane są w otoczeniu i wnętrzach plebanii. Ogrodzenie świątyni wykonano w 1913.

Msze św. w niedziele: 7.30, 9.00, 10.30 (dla dzieci), 12.00, 18.30, 20.00 (dla studentów i ludzi biznesu), w tygodniu: 7.00, 8.00, 18.30. Kościół dostępny jest przez większość dnia. W plebanii, w tzw. Kamieniołomie, częste okolicznościowe wystawy.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20.03.2015 r.

Bibliografia

  • Baliński M., Lipiński T., Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym [...], t. II, Warszawa 1885.
  • Bardel F., Miasto Podgórze, jego powstanie i pierwszych 50 lat istnienia, Kraków 1901.
  • Cholewka M., Dzieje parafii św. Józefa w Krakowie-Podgórzu [w:] Podgórze - dzieje duchowości i tolerancji. Materiały z sesji naukowej, Kraków 2006.
  • Chrzanowski T., M. Kornecki, Sztuka ziemi krakowskiej, Kraków 1982.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. I, Województwo krakowskie, pod red. J. Szablowskiego, Warszawa 1953, s. 524-525.
  • Marcinek R., Rynek Podgórski. Studium historyczne, Kraków 2009
  • Rożek M.,, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Warszawa-Kraków 2000, s. 534-538
  • Estreicher K., Kraków. Przewodnik dla zwiedzających miasto i jego okolice, Kraków 1938.
  • Katalog dawnych map wieloskalowych Krakowa XVI-XIX wieku, red. M. Odlanicki-Poczobutt, Kraków 1981.
  • Krasnowolski B., Podgórze [w:] Atlas Historyczny Miast Polskich, tom V Małopolska, red. Z. Noga, Kraków 2007.
  • Mańkowska-Jurczak J., Beiersdorf Z., Kraków - Stare Podgórze. Studium analityczno-konserwatorskie zabytkowej zabudowy w układzie przestrzennym Starego Podgórza, Kraków 1976; archiwum PKZ Kr 399.
  • Podgórze w dziejach wielkiego Krakowa. Materiały sesji naukowej, Kraków 2000
  • Rusińska S., Beiersdorf Z., Kraków - Stare Podgórze. Studium historyczno-urbanistyczne, Kraków 1977-1978; archiwum PKZ Kr 144.
  • Swaryczewska M., Żółciak J., Żółciak K., Grodziska K., Rynek Podgórski. Studium historyczno-kompozycyjne zieleni z koncepcją projektową, Kraków 1990-1991. Archiwum WUOZ w Krakowie nr 16394/91.
  • Wolne, królewskie miasto Podgórze, Płaszów, Rybitwy, Przewóz. Zarys przemian historycznych, oprac. zbiorowe pod redakcją J. Żółciaka, Kraków 1996
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, oprac. Olga Dyba, Waldemar Brzoskwinia (obiekty obronne), Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa 2007

 

 

 

Vine-420

 

 

 

 

Comments